Çatıda iki ayrı soru

Bunlar iki ayrı soru. Çatı için, işi yapanın cümlede özne olarak olup olmadığına bakarsın. Geçişlilik için fiilin nesne alıp alamayacağına.

Nasıl yapılır

1
Önce sor: işi yapan cümlede özne olarak var mı? Varsa cümle etkendir.
2
Yoksa ve fiil -l- ya da -n- eki taşıyorsa cümle edilgendir. Öznesi işi yapan değil, işten etkilenendir (sözde özne).
3
“Tarafından” sözünün geçmesi cümleyi etken yapmaz, geçmemesi de edilgen yapmaz.
4
Ayrı bir soru olarak sor: fiil nesne alabiliyor mu? Alabiliyorsa geçişlidir. Nesnenin cümlede yazılı olması şart değil.

Çözümlü örnek

Çözümlü örnek TUR-1304

Cümlelerin hangisinde edilgen çatılı fiil kullanılmıştır?

AÖğrenciler dersten sonra bahçeye çıktılar.
BRüzgâr, sabaha kadar pencereyi salladı.
CKuşlar gökyüzünde süzüldü.
DÇocuklar parkta oynatıldı.

Taktikle çözüm

Her cümlede önce sor: işi yapan özne olarak var mı? Çıkanlar, sallayan rüzgâr, süzülen kuşlar ortada. Dördüncüde çocukları oynatanın kim olduğu söylenmemiş; üstelik fiilde -ıl eki var. İkisi bir arada, edilgen.

Edilgen çatılı fiilde işi yapan söylenmez; özne, işten etkilenen varlıktır. D'de “oynatıldı” fiili oynat- gövdesine -ıl eki getirilerek kurulmuştur ve çocukları oynatanın kim olduğu belirtilmemiştir. Çocuklar burada işi yapan değil, işten etkilenen taraftır.

3.519

soru · dört ders · tamamı çözümlü

Taktiği okudun. Uygulayacağın sorular uygulamada: 38 taktiğin tamamı, dört ders, hepsi çözümlü.

Google Play · yakında

Çatıda iki ayrı soru

Nasıl yapılır

Çözümlü örnek

Türkçe taktikleri