Sınavın yarısı sözel

Taktikler / Türkçe / Taktik 10

Anlatım biçimi ve yazarın tutumu

Biçim için cümlelerin çoğuna bakarsın, tek cümleye değil. Tutum için beğeni ya da şikâyet bildiren bir söz ararsın. Öyle bir söz yoksa tutum da yoktur.

Nasıl yapılır

  1. 1

    Cümlelerin çoğu ne yapıyor? Olay mı anlatıyor (öyküleme), görüntü mü çiziyor (betimleme), bir şeyin nasıl olduğunu mu öğretiyor (açıklama), görüş mü savunuyor (tartışma)?

  2. 2

    Çoğunluk hangisiyse biçim odur. Tek bir cümleye bakıp karar verme.

  3. 3

    Tutum için şu tür sözleri ara: güzel, ne yazık ki, en sevdiğim, bence, endişeleniyorum. Böyle bir söz varsa tutum odur.

  4. 4

    Metnin hiçbir yerinde böyle bir söz yoksa tutum yoktur. O zaman “yazar kendi beğenisini katmamış” diyen şık doğrudur.

Çözümlü örnek

Çözümlü örnek TUR-0483

Bal arıları, buldukları çiçek tarlasının yerini kovandaki arkadaşlarına dans ederek bildirir. Kovana dönen arı, peteğin üzerinde sekiz rakamını andıran bir yol izler. Bu yolun ortasındaki düz bölümün yönü tarlanın güneşe göre hangi yanda kaldığını, bu bölümü kat ederken geçen süre ise tarlanın ne kadar uzakta olduğunu bildirir. Böylece kovandaki öteki arılar, daha önce hiç gitmedikleri bir yeri bu bilgiyle bulabilir.

Bu metnin anlatımında ağırlıklı olarak aşağıdaki anlatım biçimlerinden hangisi kullanılmıştır?

  1. AÖyküleyici
  2. BAçıklayıcı
  3. CTartışmacı
  4. DBetimleyici

Taktikle çözüm

Adım bir, cümleleri tek tek sorgula: olay mı anlatıyor, görüntü mü çiziyor, işleyiş mi öğretiyor? Dansın biçimi, düz bölümün yönü, süresi... Hepsi bir işleyişi öğretiyor. Çoğunluk açıklamada, biçim de o.

Metin, arıların yerini nasıl haber verdiğini adım adım öğretiyor: dansın biçimi, düz bölümün yönü ve süresi tek tek anlatılıyor. Amaç bir olay aktarmak ya da bir görüntü çizmek değil, okura bilinmeyen bir konuyu kavratmaktır. Bilgi vermeye ve öğretmeye dayanan bu yol, açıklayıcı anlatımdır.

3.519

soru · dört ders · tamamı çözümlü

Taktiği okudun. Uygulayacağın sorular uygulamada: 38 taktiğin tamamı, dört ders, hepsi çözümlü.

Google Play · yakında

Türkçe taktikleri